TILT Live 2019

Op maandag 11 november ben ik met verschillende medestudenten naar het Instituut voor Beeld en Geluid geweest. Hier organiseerde verhalenplatform TILT het zogeheten TILT Live. Op deze middag werden meerdere lezingen en workshops georganiseerd. Ik woonde op deze middag twee sessies bij. Eentje ging over datajournalistiek, de andere over het gebruik van archiefbeelden en documentaires. Een kleine samenvatting van de middag en de lezingen.

Datajournalistiek

In het blokje datajournalistiek waren drie sprekers aanwezig. Winny de Jong, datajournalist bij NOS op 3, Yordi Dam, onder andere bekend van Rapfactcheck en LocalFocus, en Gaby de Groot, een van de vier onderzoekers aan de Panama Papers. Zij vertelden in anderhalf uur wat datajournalistiek voor hun is en hoe dat wij het kunnen gebruiken.

Winny de Jong werkte met de NOS op 3-redactie aan een verhaal over modellen. Hierin gingen ze onderzoeken hoe dun je écht moet zijn om model te worden. Het begint allemaal met een vraag: hoe dun moet je zijn om model te zijn? Aan Winny is het dan de taak om hier alle data voor te verzamelen. Zo krijgt ze een dataset (in dit geval modellen van 25 modellenbureaus met heupmaat, lengte, leeftijd etc.). Daarnaast verzamelde ze de informatie van de gemiddelde vrouw. Zo ontstaan er twee datasets. Als je deze twee datasets over elkaar heen legt, komen er verschillen of overeenkomsten naar boven. In dit geval was het verschil tussen de gemiddelde maat bij modellen (ook curvy-modellen) en de gemiddelde Nederlandse twintiger zo groot, dat er een soort van frictie ontstaat. Er ontstaan vragen bij het publiek, bij de redactie en vragen aan de modellenindustrie. Op het moment dat er zulke frictie ontstaat, is een verhaal volgens Winny nieuwswaardig.

Er is een verschil tussen data gedreven journalistiek en data geïllustreerde journalistiek. Data-gedreven journalistiek berust volledig op data; zonder de data zou er geen verhaal zijn. De belangrijkste bron is data. Een data-geïllustreerd verhaal kan ook zonder data, maar door de data wordt het duidelijker. Vaak worden hier mooie infographics aan toegevoegd om het voor het oog mooier te maken.

De tips die ze meegaf als je zelf met data aan de slag wilde gaan:

  • Datajournalistiek.nl (haar eigen website)
  • Python for Journalists (programmeren om data los te krijgen van sites)
  • Outwit Hub (ook voor scrapen)
  • Import.io (scrapetool)

Yordi Dam heeft Rapfactcheck onder zijn hoede. In samenwerking met label TopNotch maakt hij data gedreven verhalen over de rapmuziek. Dit zijn vaak luchtige video’s (most effective shine time, ‘langste’ money etc.) Hij vindt het, in tegenstelling tot Winny, heerlijk om handmatig informatie te verzamelen. Dit komt ook omdat hiphop zijn grootste hobby is en dat hij daardoor het idee heeft dat hij er nog echt mee verbonden is als hij het handmatig doet. Overigens is handmatig wel gevoeliger voor typfouten e.d.

Met LocalFocus maakt hij infographics op basis van statistieken. De bedoeling was om dit voornamelijk op lokaal en regionaal niveau te doen, maar ook nationale nieuwszenders gebruiken tegenwoordig zijn tool om verhalen duidelijker te maken. Voorbeelden hiervan zijn criminaliteitscijfers per regio, verkiezingsuitslagen en inkomensverschillen.

Gaby de Groot werkte in een team van vier onderzoekers meer dan een half jaar aan de Panama Papers. De Panama Papers waren documenten van een Panamees financieel bedrijf met een datalek. Hierdoor kwam een buitenstaander aan alle informatie (meer dan 2,5TB aan documenten). Hij contacteerde de Süddeutscher Zeitung die via de ICIJ weer contact opnam met verschillende journalisten. Zij deden allen onderzoek naar deze gelekte data, een van de grootste onderzoeken ooit op dit gebied. Dingen die hij meegaf: als je zoveel data hebt moet je keuzes maken welke verhalen belangrijk zijn om te gebruiken. Ook belangrijk met zoveel data en onderzoek om duidelijk te ordenen.

CTRL-C, CTRL-V

In het tweede blok van de middag hadden we een lezing over het gebruik van oud archiefmateriaal om nieuwe verhalen te maken. Hierover vertelde Immy Verdonschot over TILT. TILT is een verhalenplatform van Beeld en Geluid waarin ze oude archiefbeelden gebruiken voor verhalen. Zo proberen ze recentelijke gebeurtenissen te ondersteunen met oude archiefbeelden of soort gelijke gebeurtenissen. Hiervoor gebruiken ze hun zeer grote archief van Beeld en Geluid, genaamd DAAN. Belangrijk is het citaatrecht: ze mogen de beelden gebruiken, ook als ze geen rechten hebben, mits ze de bron vermelden en/of toestemming hebben van de rechthebbende.

Peter van Langen maakte een documentaire over de LGBT-community in Georgië: Midnight Frontier. Hij gebruikte deze documentaire als afstudeerproject. Lange tijd had hij niet het idee dat het een documentaire zou worden; hij wist enkel dat hij iets met beeld en geluid wilde doen. Uiteindelijk is hij met een team naar Georgië geweest om alles te filmen, heeft hij enkele experts zover gekregen om hem te helpen bij het monteren en heeft de docu gedraaid op onder andere het ADE en het Nederlands Film Festival.

Na deze twee lezingen was het tijd om huiswaarts te keren. Een zeer leerzame middag, waarbij vooral de datajournalistiek voor mij zeer interessant lijkt. Dat is iets waar ik me de komende tijd zeker nog in wil verdiepen.

Wat heb ik geleerd?

  • Ik heb geleerd dat je met oud archiefmateriaal nieuwe verhalen kan maken.
  • Ik heb ontdekt dat ik datajournalistiek heel interessant vindt. Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in data en cijfers, dus de combinatie van data en journalistiek is voor mij een perfecte combi.
  • Ik weet het verschil tussen data geïllustreerde journalistiek en data gedreven journalistiek.
  • Ik heb tips gekregen voor het scrapen van informatie voor data gedreven journalistiek.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *